W ustawie o podatku od towarów i usług (ustawie o VAT), która zacznie obowiązywać od 01 stycznia 2014 roku zostały generalnie określone trzy rodzaje zdarzeń, które spowodują powstanie obowiązku podatkowego:

* Podstawowym terminem powstania obowiązku podatkowego będzie termin dokonania dostawy towarów lub moment wykonania usługi. W tym przypadku żadnego znaczenia – do rozliczenia podatku VAT – nie będzie miała data wystawienia faktury, zaś ogromnego znaczenia nabiera data sprzedaży.

* W kilku ściśle określonych przypadkach ustawodawca uzależnił moment powstania obowiązku podatkowego od otrzymania zapłaty.

* Natomiast w kilku innych – moment powstania obowiązku podatkowego będzie odpowiadał dacie wystawienia faktury, zaś jeśli faktura nie zostanie wystawiona – z chwilą upływu terminu do jej wystawienia, a jeśli termin ten nie został określony – z chwilą upływu terminu płatności.

 

Na zasadach ogólnych obowiązek podatkowy będzie powstawał w momencie:

* wydania towaru, tzn. przekazania go nabywcy z prawem rozporządzania nim jak właściciel.

Przy czym dostawę, w której ustalane są następujące po sobie terminy rozliczeń uznaje się za dokonaną z upływem każdego okresu, do którego określono te rozliczenia.

Jeżeli przez rok nie upływają terminy rozliczeń, dostawę uznaje się za dokonaną z upływem każdego roku, do momentu zakończenia dostawy.

lub

* wykonania usługi!

Za usługę wykonaną uznaje się również usługę wykonaną częściowo, dla której to części określono zapłatę.

Jeżeli w związku ze świadczeniem usługi określono następujące po sobie terminy płatności, usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności – nie musi być wystawiona faktura, aby trzeba było naliczyć VAT!

Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której nie określono w danym roku żadnego terminu płatności, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia usługi.

Bez znaczenia jest w tym przypadku, czy sprzedawca wystawił w tym momencie fakturę oraz czy otrzymał zapłatę.

W dacie zapłaty obowiązek podatkowy będzie powstawał w przypadku otrzymania zaliczki lub zapłaty częściowej. Mogą to być następujące sytuacje:

  1. Otrzymanie całości lub części zapłaty z tytułu:

*  wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu,

* przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej własności towarów w zamian za odszkodowanie, lub świadczenia usług na zlecenie sądów

  1. Otrzymania całości lub części dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, które wpływają bezpośrednio na cenę towarów – wyłącznie w zakresie otrzymanej kwoty,
  2. Otrzymania zaliczki, zadatku, raty, wkładu budowlanego, mieszkaniowego lub innej całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towaru,

Przy czym oczywiście obowiązek podatkowy powstanie w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

 

W obecnej ustawie o VAT mamy określonych kilka szczególnym momentów powstania obowiązku podatkowego – dotyczą one m.in. transportu i usług budowlano-remontowych (30 dniowe przesunięcie faktur niezapłaconych) oraz faktur za media (rozliczanie VAT w terminie płatności).

Od stycznia 2014 roku ustawodawca zaniechał tych przesunięć, lecz wskazał na kilka czynności, dla których obowiązek podatkowy będzie, co do zasady, powstawał w dacie wystawienia faktury.

W dacie wystawienia faktury obowiązek podatkowy będzie powstawał z tytułu:

  • Usług budowlanych lub budowlano – montażowych,
  • Dostawy książek drukowanych (PKWiU ex 58.11.1) oraz gazet, czasopism i magazynów (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1.
  • Dostawy i dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej, chłodniczej, gazu przewodowego,
  • Świadczenia usług:

- Telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjny

- Usług gospodarki komunalnej z załącznika nr 3 do ustawy o VAT (poz. 140-153, 174 i 175), tj. m.in.

— Usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych

—- Usługi związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem sieci wodociągowych

—- Usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków

—- Usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne nadających i nienadających się do recyklingu

—- Usługi zamiatania śmieci i usuwania śniegu

  • Najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,
  • Ochrony osób i usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,
  • Stałej obsługi prawnej i biurowej,

- z wyjątkiem usług B2B stanowiących import usług, w każdym powyższym przypadku.

Jeżeli jednak, dla wymienionych wyżej zdarzeń  faktura nie zostanie wystawiona, lub podatnik wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4 (przeczytaj artykuł o terminach wystawienia faktury), a gdy terminów tych nie określono – z chwilą upływu  terminu płatności.

 

Należy jeszcze zaznaczyć, że:

W przypadku importu towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego. Przy objęciu procedurą przetwarzania pod kontrolą celną, powstanie on z chwilą objęcia tą procedurą, a przy procedurze składu celnego, odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności przywozowych, uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, tranzytu lub z przeznaczeniem – wprowadzenie do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego, jeżeli od towarów pobierane są opłaty wyrównawcze lub opłaty o podobnym charakterze – z chwilą wymagalności opłat.

 

W przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy. W przypadku WDT realizowanej w sposób ciągły przez okres przekraczający miesiąc dostawę uważa się za dokonaną z upływem każdego miesiąca do czasu zakończenia dostawy tych towarów.

 

W zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem WNT. Dla nabycia realizowanego w sposób ciągły przez okres przekraczający miesiąc WNT uważa się za dokonane z upływem każdego miesiąca do czasu zakończenia nabyć towarów.